Thị trường ngành gỗ Việt Nam: xuất khẩu, nội địa và xu hướng

1. Phân theo lãnh thổ tiêu thụ: thị trường nội địa và thị trường trong nước. 
2. Phân theo nguồn gốc gỗ: gỗ rừng trồng thường được xuất khẩu vào các nước châu Âu, Nhật, Bắc Mỹ ... và thị trường và gỗ tự nhiên thương được tiêu dùng nội địa
3. Phân theo nguyên liệu gỗ và sự kết hợp với nguyên liệu khác: gỗ cao su, tràm, xà cừ, sồi,  ... 

Thị trường ngành gỗ gồm những phân khúc nào?

Thị trường ngành gỗ là toàn bộ hoạt động mua bán gỗ nguyên liệu, ván nhân tạo, sản phẩm gỗ (nội thất, đồ gỗ ngoài trời, dăm gỗ, viên nén) và vật tư phụ trợ (keo, sơn, nhám, phụ kiện). Có thể chia theo ba cách thường dùng:

• Theo nơi tiêu thụ: thị trường xuất khẩu và thị trường nội địa.
• Theo nguồn gỗ: gỗ rừng trồng trong nước (keo, cao su, bạch đàn, thông) và gỗ nhập khẩu (sồi, tần bì, thông, óc chó, gỗ nhiệt đới).
• Theo sản phẩm: nội thất trong nhà, đồ gỗ ngoài trời, ván nhân tạo, sản phẩm gỗ năng lượng, cửa và vật liệu xây dựng.

Thị trường xuất khẩu

Việt Nam thuộc nhóm nước xuất khẩu đồ gỗ lớn của thế giới, kim ngạch mỗi năm hàng chục tỷ USD. Các thị trường chính gồm Hoa Kỳ (lớn nhất, chủ yếu nội thất), Nhật Bản (dăm gỗ, nội thất), Trung Quốc (dăm gỗ, gỗ xẻ), Hàn Quốc (viên nén, nội thất) và EU. Mỗi thị trường có yêu cầu riêng về nguồn gốc gỗ và hóa chất:

• Hoa Kỳ: Đạo luật Lacey về gỗ hợp pháp; quy định phát thải formaldehyde đối với ván (TSCA Title VI).
• EU: Hiệp định VPA/FLEGT, quy định chống phá rừng EUDR, quy định hóa chất REACH.
• Nhật, Hàn: chứng nhận nguồn gốc, tiêu chuẩn phát thải (F★★★★, E0/E1).

Vì vậy các xưởng làm hàng xuất khẩu thường cần chứng chỉ FSC hoặc PEFC, hồ sơ truy xuất nguồn gốc và vật tư (keo, sơn) đáp ứng tiêu chuẩn của nước nhập khẩu.

Thị trường nội địa

Thị trường trong nước tăng theo xây dựng nhà ở, căn hộ, khách sạn và văn phòng. Sản phẩm phổ biến nhất là nội thất ván công nghiệp (MDF, MFC, plywood) cho tủ bếp, tủ áo, kệ TV; gỗ tự nhiên dùng cho cửa, sàn, đồ thờ và đồ cao cấp. Khách hàng nội địa quan tâm nhiều tới giá, thời gian thi công và bảo hành phụ kiện (bản lề, ray trượt).

Các vùng sản xuất gỗ tập trung

• Đông Nam Bộ: Bình Dương cũ (nay thuộc TP.HCM), Đồng Nai – nơi tập trung nhiều nhà máy nội thất xuất khẩu.
• Duyên hải miền Trung: Bình Định (Quy Nhơn) – đồ gỗ ngoài trời, dăm gỗ.
• Miền Bắc: các làng nghề gỗ mỹ nghệ và vùng nguyên liệu keo.

Xu hướng cần theo dõi

1. Gỗ hợp pháp, có chứng chỉ rừng bền vững trở thành điều kiện bắt buộc với hàng xuất khẩu.
2. Ván công nghiệp phát thải thấp, keo không formaldehyde, sơn gốc nước.
3. Tự động hóa: máy CNC, dán cạnh tự động, phần mềm bóc tách vật tư.
4. Phụ thuộc vào đơn hàng Mỹ khiến rủi ro thuế quan, chống bán phá giá luôn cần theo dõi.

Thuật ngữ Anh – Việt

• Wood products industry – ngành chế biến gỗ
• Plantation wood – gỗ rừng trồng
• Chain of custody (CoC) – chuỗi hành trình sản phẩm
• Due diligence – trách nhiệm giải trình nguồn gốc

Câu hỏi thường gặp

Thị trường xuất khẩu gỗ lớn nhất của Việt Nam là đâu?
Hoa Kỳ, chủ yếu là đồ nội thất phòng khách, phòng ngủ, phòng ăn.

Xưởng nhỏ có làm hàng xuất khẩu được không?
Được, thường là gia công cho nhà máy lớn; khi đó cần tuân thủ yêu cầu về gỗ hợp pháp và vật tư theo chỉ định của bên đặt hàng.

Xem thêm

• Hướng dẫn tổng quan: Tất cả bài nhóm Gỗ & nguyên liệu gỗ
• CỬA GỖ HỖN HỢP
• T
• W
• GỖ SẾU
• VÁN DĂM